ZAWODA

ZAWODA, gm. Skierbieszów

Wieś położona w centralnej części gminy Skierbieszów, nad rzeką Wolicą, w obrębie Działów Grabowieckich.

W wyniku archeologicznych badań powierzchniowych, prowadzonych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP), na terenie miejscowości odkryto 9 stanowisk (punktów osadniczych)¹. Pochodzą one niemal wyłącznie z dwóch faz osadniczych. Najstarsza faza reprezentuje osadnictwo neolityczne (5500-2200 r. p.Chr.), a związane są z nim nieliczne ułamki naczyń glinianych oraz fragment złamanego wióra ze śladami retuszu, odłupek i okruch krzemienny. Z tą fazą łączą się 3 fragmenty ceramiki i rozcieracz kamienny z dwóch niewielkich osad zaliczone do środkowoneolityczną kulturą pucharów lejkowatych (4200-2900 r. p.Chr.). Stosunkowo liczne ułamki naczyń odkryto na 5 osadach , które pochodzą z IX-XIII wieku i należy je łączyć ze Słowianami.

Obecny teren wsi był zabudowany już w pocz. XIX wieku², choć wówczas Zawoda stanowiła przedmieście Skierbieszowa. Dopiero pod koniec XIX wieku Zawoda występowała jako odrębna miejscowość. Pierwszą wzmiankę o Zawodzie spotykamy w 1892 roku, kiedy w aktach USC zanotowano narodziny Katarzyny Stros z Zawody³. W 1912 roku miejscowość występowała na Mapie tzw. Austriackiej. Według pierwszego spisu powszechnego w wolnej Polasce z 1921 roku wieś (pod nazwą Zawada) liczyła 36 domów i 225 mieszkańców, w tym 33 Ukraińców⁴.

W dniu 27 listopada 1942 roku Niemcy wysiedlili Sady, Skierbieszów i Zawodę⁵. Wysiedloną ludność przetransportowano do obozu przejściowego w Zamościu, gdzie dokonano segregacji. Część osób wywieziono do obozu w Oświęcimiu, gdzie zostali zamordowani. Część mieszkańców wywieziono na roboty do Niemiec, a dzieci do powiatu garwolińskiego. W Zawodzie w miejsce wysiedlonych Niemcy zakwaterowali Polaków, którzy jako siła robocza pracowali dla kolonistów niemieckich w okolicznych wsiach.

Z okresem okupcji łączy się także pewien epizod. 8 lutego 1944 roku dwóch partyzantów z oddziału leśnego AK: st. strz. Bolesław Kamiński „Madziar” i strz. Zdzisław Węcławik „Wolski” przebywając u sióstr Heleny i Janiny Węcławik zostali zaskoczeni przez trzyosobowy niemiecki patrol żandarmerii, dowodzony przez pzez wachm. Gehrunga, z posterunku w Skierbieszowie. Doszło do krótkiej walki podczas której „Madziar” zastrzelił Gehrunga, a pozostali żandarmi zbiegli. Rodzina Węcławików musiała ewakuować się ze wsi⁶.

Po wojnie ludność powróciła do swoich domów. W 1949 roku wieś liczyła 300 mieszkańców⁷.

Do ważniejszych osiągnięć gospodarczych mieszkańców wsi należy zaliczyć elektryfikację w 1958 roku oraz budowę utwardzonej drogi. Wykonanie drogi odbyło się w dwu etapach. W latach 60-tych doprowadzono szosę od Skierbieszowa do pierwszych zabudowań wsi, a dalszy etap nastąpił dopiero na początku lat 80-tych, kiedy w ciągu kilku lat zbudowano drogę przez wieś. W 1978 roku zbudowano we wsi wodociąg, a w 1998 roku w Zawodzie założono telefony oraz wybudowano Dom Wiejski, który otwarto uroczyście w obecności władz duchownych i świeckich. W roku następnym z inicjatywy Andrzeja Żulewskiego, Henryka Potockiego i Jerzego Szewery zorganizowano we wsi jednostkę Ochotniczej Straży Pożarnej, a prezesem został Andrzej Żulewski. W 2002 roku jednostka otrzymała do dyspozycji samochód strażacki.

Na początku lat 70-tych zorganizowano we wsi Kółko Rolnicze, którego przesem został Gustaw Kropornicki. Po kilku latach Kółko Rolnicze z Zawody włączono do Spółdzielni Kółek Rolniczych w Skierbieszowie.

Na początku 2009 roku w Zawodzie mieszkało 226 osób.