SŁAWĘCIN

Wieś położona na południowo-wschodnim skraju gminy Skierbieszów, w obrębie Działów Grabowieckich.

W wyniku archeologicznych badań powierzchniowych, prowadzonych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP), na terenie miejscowości odkryto 2 stanowiska (punkty osadnicze)¹. Na jednym z nich odkryto 2 fragmenty naczynia z okresu neolitu (5500-2200 r. p.Chr.). Niewielkie i mało charakterystyczne fragmenty nie pozwoliły na dokładniejsze określenie. Znalezione na terenie Sławęcina dalsze 4 fragmenty ceramiki określono ogólnie jako pradziejowe i także ich niewielkie rozmiary oraz brak cech dystynktywnych nie pozwoliły na przydzielenie ich okresom lub kulturom archeologicznym.

Przed rokiem 1421 wieś była we władaniu Henryka Turka, który w tym roku odstąpił ją wraz z Łaziskami Bartłomiejowi z Choroszczyc, synowi Mikołaja w zamian za połowę wsi Choroszczyce². W 1463 roku właścicielem Łazisk i Sławęcina był Krystyn z Huszczki, Czaśnik i Chochlowa³. Sławęcin wchodził w skład dóbr Łaziska i niemal do XX wieku dzielił jego losy. Wkrótce po 1463 roku dobra Łaziska (wraz ze Sławęcinem) kupił Mikołaj Goźdź z Gdeszyna, po którym przeszły we władanie brata – Krystyna (zm. w 1469 r.). Był on także właścicielem Cześnik, Hulcza, Chochlowa, Czermna i Wakijowa⁴. W 1472 roku wieś należała do Goździów herbu Gozdawa i liczyła 2 i 1/4 łana użytków oraz młyn⁵.

W 1578 roku Łaziska (i zapewne Sławęcin) były własnością Anny i Jerzego Gdeszyńskich (lub ich spadkobierców), którzy odziedziczyli wieś zapewne po Mikołaju Goździu (Gdeszyńskim), bowiem w roku 1579 synowie tegoż Jerzy i Krzysztof dokonali podziału Przesułowic (Peresołowic) i Łazisk⁶. Pod koniec XVI i na pocz. XVII wieku dziedzicem wsi był Hieronim Gdeszyński⁷. Prawdopodobnie na pocz. XVII wieku wieś przeszła w ręce Sobieskich za sprawą ożenku Jana Sobieskiego, ojca Marka, z Anną Gdeszyńską. Gdzieś między 1575 a 1579 rokiem ich syn – Marek ożenił się z Jadwigą Snopkowską⁸. W 1589 roku urodził się syn Jakub, a w roku następnym zmarła Jadwiga. Wkrótce Marek Sobieski ożenił się po raz drugi z Katarzyną Tęczyńską⁹. Syn Marka - Jakub ożenił się najpierw w 1620 roku z Marianną Wiśniowiecką, a po jej śmierci w 1624 roku z Teofilą Daniłowicz, córką Jana Daniłowicza, wojewody ruskiego¹⁰. W 1622 roku Sławęcin był własnością Jakuba Sobieskiego, który dokonał zapisu 500 florenów na rzecz szpitala w Skierbieszowie, a zapis zabezpieczył na dobrach Sitna i Łaziska¹¹.

Około połowy XVII wieku wieś prawdopodobnie była we władaniu Walentego Fredry herbu Bończa, który ożenił się z Barbarą Łaszcz¹². W 1677 roku Sławęcin był w rękach ich syna Stanisława Antoniego Fredry (zm. przed r. 1681), kasztelana czernihowskiego, żonatego z Katarzyną Bełżecką, od którego wieś kupił Krzysztof Malczewski, notowany jako właściciel w 1725 roku¹³. W 1750 Łaziska i Sitno należały do Feliksa Malczewskiego, od którego w 1771 roku dobra Łaziska otrzymał Piotr, lecz po jego bezpotomnej śmierci trafiły one w ręce jego brata Onufrego. W 1838 roku po śmierci Onufrego dobra te odziedziczyły jego dzieci: Kornel, Kajetan, Antonina z Malczewskich Niezabitowska, Filipina, Florentyna i Alojza. W 1840 roku na licytacji dobra Sitno wraz z Łaziskami i Sławęcinem kupił za 560 400 złp Kornel Malczewski, żonaty z Anielą z Lisenbarthów, a w osiem lat później sprzedał Łaziska, Suchodębie i Sławęcin za 175 tys. złp Janowi Skawińskiemu¹⁴.

Spis z 1827 roku notował wieś w powiecie hrubieszowskim i łacińskiej parafii Sitaniec. Liczyła wówczas 8 domów i 45 mieszkańców¹⁵, natomiast w 1840 roku było tu 8 domów i 50 mieszkańców¹⁶. W 1845 roku wieś [część] wchodziła w skład gminy Sitno należącej do Kornela Malczewskiego. Istniała tu karczma, która uzyskała patent na dalsze prowadzenie wyszynku alkoholu¹⁷. Wówczas wieś była podzielona [trudno stwierdzić kiedy ten podział nastąpił], część należała do Ordynacji Zamojskiej, a druga część do Kornela Malczewskiego¹⁸.

W 1884 roku wybudowano w Sławęcinie drewnianą kaplicę nad cudownym źródłem, gdzie 15 lipca 1882 roku ukazała się ikona Matki Bożej. Teren wokół źródła był błotnisty, dlatego kaplicę w kształcie krzyża wybudowano na dębowych palach. Odtąd zdarzały się tu uzdrowienia i pokazywała się także kilkakrotnie ikona MB. W 1886 roku prawosławny biskup lubelski Fławjan poświęcił kaplicę, która wkrótce została włączona jako cerkiew filialna p.w. Opieki MB do parafii w Łaziskach¹⁹. Cerkiewkę w Sławęcinie, nad źródełkiem rozebrano w latach 30-tych, w ramach ograniczania przez rząd polski prawosławia na terenach Rzeczpospolitej²⁰. Tradycje cudownego źródła przetrwały do tej pory. W 2005 roku wybudowano nad źródłem kolejną, niewielką kapliczkę drewnianą. Z tego źródełka bierze początek niewielka rzeczka Marianka, dopływ Wolicy.

W 1882 roku dobra Łaziska wraz ze Sławęcinem po Janie Skawińskim odziedziczył jego bratanek Gustaw Skawiński, syn Ludwika i sprzedał je za 80 tys. rubli Romanowi Świdzińskiemu, synowi Antoniego i Antoniny z Żulińskich, żonatemu z Marią z Trzcińskich²¹.

Pod koniec XIX wieku wieś należała do gminy i parafii Skierbieszów. Liczyła wtedy 9 domów i 90 mieszkańców, w tym 10 Polaków oraz 127 mórg ziemi. Obok znajdowała się osada młyńska, należąca podobnie jak wieś do dóbr w Łaziskach, wówczas w posiadaniu Romana Świdzińskiego, złożona z młyna o 2 kamieniach i domu młynarza. Na terenie miejscowości istniał także folwark ordynacki o powierzchni 40 mórg, który wchodził w skład klucza horyszowskiego²². W 1918 roku wybudowano w Sławęcinie drewniany młyn wodny, który później przerobiono na młyn elektryczny²³. W 1929 roku młyn ten należał do A. Leńczuka²⁴.

Według spisu z 1921 roku wieś dzieliła się na dwie części, które leżały w dwu gminach. Część [ordynacka] w gminie Nowa Osada liczyła 4 domy i 25 mieszkańców, samych Polaków, natomiast druga część w gminie Skierbieszów liczyła 17 domów i 123 mieszkańców, w tym 37 Ukraińców²⁵.

Podczas II wojny światowej rozegrał się we wsi pewien epizod. W czerwcu 1944 roku radziecki oddział partyzancki pod dowództwem J. Bołotrewa zastrzelił we wsi niemieckiego wójta i zdobył broń²⁶.

W 1949 roku wieś liczyła 183 mieszkańców²⁷. W 1958 roku z inicjatywy Stanisława Derdziuka, Michała Marczuka i Czesława Kasperskiego powstała w Sławęcinie jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, a pierwszym prezesem został Michał Marczak, a później kolejno: Czesław Siwiec i Alfred Siwiec, a od 1996 roku Dariusz Wilk. Już w roku utworzenia OSP strażacy otrzymali motopompę i wybudowali remizę²⁸.

Do ważniejszych wydarzeń w życiu wsi można zaliczyć elektryfikację w 1964 roku oraz budowę I-go odcinka utwardzonej drogi z Łazisk do zabudowań Sławęcina pod koniec lat 90-tych i II-go odcinka drogi przez wieś w 2008 roku.

Na początku 2009 roku w Sławęcinie mieszkało 41 osób.