start > JEDNOSTKI POMOCNICZE > SADY

SADY

  SADY, gm. Skierbieszów 

Wieś położona w środkowej części gminy Skierbieszów, nad rzeką Wolicą, w obrębie Działów Grabowieckich. Zwana także Mielnikowszczyzną.

W wyniku badań powierzchniowych, prowadzonych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP), na terenie miejscowości odkryto 13, stosunkowo bogatych stanowisk (punktów osadniczych)1. Najstarsze zabytki w postaci licznych ułamków naczyń glinianych, fragmentu siekiery krzemiennej, 3 okruchów, 4 odłupków i krzemiennego łuszcznia przypisano środkowoneolitycznej kulturze pucharów lejkowatych (4200-2900 r.p.Chr.). Odkryto je na 10 stanowiskach. Śladowo, bo zaledwie przez 1 fragment naczynia reprezentowana jest w materiale schyłkowoneolityczna kultura ceramiki sznurowej (2900-2200 r. p.Chr.), a na kolejnych 4 stanowiskach zarejestrowano zabytki z wczesnej epoki brązu (2200-1600 r. p.Chr.). Reprezentują one dwie kultury: mierzanowicką, do której obok ceramiki zaliczono także fragment rdzenia krzemiennego oraz strzyżowską z charakterystyczną dla niej ceramiką. Na dwóch kolejnych stanowiskach odkryto zabytki kultury trzcinieckiej (1600-1200 r. p.Chr.), a na dwu innych ceramikę z okresu rzymskiego (I – poł. V w.). Najliczniej reprezentowane było osadnictwo słowiańskie z IX-XIII wieku. Liczne ułamki naczyń glinianych odkryto na powierzchni 4 osad.

Pierwsza historyczna wzmianka o miejscowości pochodzi z roku 1839, kiedy pojawiła się na Mapie Kwatermistrzowskiej2. Pod koniec XIX wieku tutejszy niewielki folwark o powierzchni 12 mórg należał do Grynasiuka3.

Według spisu z 1921 roku Sady liczyły 51 domów i 336 mieszkańców, w tym 4 Ukraińców i 27 Żydów4.

W dniu 27 listopada 1942 roku Niemcy o 4 rano okrążyli trzy wsie: Sady, Skierbieszów i Zawodę, a następnie wysiedlili Polaków.

Mieszkańcy mieli w ciągu 20 minut stawić się na wyznaczonym placu. Niewielka liczba osób została pozostawiona na miejscu jako „tania siła robocza”, resztę wywieziono furmankami do obozu przejściowego w Zamościu, przy ul. Okrzei. Tam dokonano segregacji wywożąc jednych do obozu w Oświęcimiu, drugich na roboty przymusowe do Niemiec, a dzieci do powiatu siedleckiego5.

W 1949 roku wieś liczyła 284 mieszkańców6. Do ważniejszych inwestycji we wsi należy zaliczyć elektryfikację w 1961 roku oraz budowę utwardzonej drogi w latach 1971-1973. Około 1970 roku powstało we wsi Kółko Rolnicza, a jego prezesem został Czesław Pudełko. W 1975 roku Kółko włączono w skład Spółdzielni Kółek Rolniczych w Skierbieszowie.

Obecnie (według danych z marca 2009 roku) we wsi mieszka 182 osoby.


1 Badania powierzchniowe przeprowadził w 1987 roku mgr A. Urbański, a w roku 2001 mgr A. Urbański i mgr A. Witkowski. Dokumentacja z tych badań znajduje się w archiwum WUOZ w Lublinie, Delegatura w Zamościu.

2 B. Czopek, Nazwy miejscowe dawnej ziemi chełmskiej i bełskiej (w granicach dzisiejszego państwa polskiego), Wrocław 1988, s. 190.

3 SGKP, wypisy, s. 240.

4 Skorowidz..., t. IV, s. 126.

5 A. Glińska, op. cit., s. 57.

6 APZ, Akta gminy Skierbieszów 1944-1954.

Data powstania: 2008-08-04 12:39:20
Data edycji: 2011-10-06 07:53:27