PODHUSZCZKA

Wieś położona w środkowej części gminy Skierbieszów, nad bezimiennym dopływem Wolicy, w obrębie Działów Grabowieckich.

W wyniku badań powierzchniowych, prowadzonych w ramach Archeologicznego Zdjęcia Polski (AZP), na terenie miejscowości odkryto 10 stanowisk (punktów osadniczych)¹. Najstarsze zabytki w postaci 5 ułamków naczyń oraz wiertnika, rylca, 2 odłupków i noża krzemiennego² datowano ogólnie na neolit (5500-2200 r. p.Chr.).

Później teren ten zasiedlono we wczesnej epoce brązu (2200-1600 r. p.Chr.), a pozostałością tego są 2 zgrzebła krzemienne, 1 fragment wióra krzemiennego, przęślik gliniany oraz kilka ułamków naczyń glinianych. Kolejną fazę osadniczą zanotowano na przełomie epoki brązu i wczesnej epoki żelaza za sprawą ludności kultury łużyckiej (1200-400 r. p.Chr.). Ludność ta pozostawiła dwie rozległe osady, na których zarejestrowano kilkanaście fragmentów ceramiki związanych z tą kulturą. Później na tym terenie nastąpiła wielowiekowa przerwa w osadnictwie i dopiero w okresie wczesnośredniowiecznym osiedliła się ludność słowiańska. Jej pozostałością są trzy nieduże osady z kilkoma fragmentami naczyń glinianych z XI-XIII wieku.

Miejscowość powstała prawdopodobnie pod koniec XVIII wieku w dobrach skierbieszowskich. Pierwszy raz jej nazwa jako Maydan Podhuszczki pojawiła się na mapie K. Mülera i A. Benedictiego Ost - Galizien zweite Blatt enthaltend den Zamoscer, Zolkiewer und Przemysler Kreis z 1803 roku. Początkowo była we władaniu hr. Marcina i Eleonory z Szeptyckich Ostrorogów, którzy otrzymali w 1787 lub 1789 roku dobra skierbieszowskie w zamian za swoje dobra solne Tustanowice. Marcin zmarł w 1801 roku, a jego żona w 1811 roku, wtedy dobra wspólnie odziedziczyli: Józef Ostroróg, Tekla z Ostrorogów 1-voto Selatycka, 2-voto Borkowska, Wincenty Leonard Borkowski, po swej zmarłej żonie Ignacji z Ostrorogów i Franciszka z Ostrorogów Młocka. Dobra po spłacie innych spadkobierców przejął w 1817 roku Wincenty Leonard Dunin-Borkowski (1768-1839) herbu Łabędź, żonaty po raz pierwszy z Ignacją Ostroróg, a drugi raz z Elżbietą z Krasińskich. Przez szereg lat dzierżawcą dóbr skierbieszowskich był Karol Łaniewski, żonaty z Olimpią Wentzal. Wydzierżawił on te dobra w 1821 roku i przedłużając kolejny raz umowy władał nimi jako dzierżawca do połowy lat 40-tych XIX wieku³.

Podhuszczka była stosunkowo niewielką wsią. Według spisu z 1827 roku było tutaj 20 domów i 71 mieszkańców. Wówczas miejscowość należała do powiatu krasnostawskiego i łacińskiej parafii w Skierbieszowie ⁴. W 1845 roku wieś wchodziła w skład gminy Skierbieszów. Istniała tu karczma, która uzyskała patent na dalsze prowadzenie wyszynku alkoholu⁵.

W 1839 roku dobra skierbieszowskie odziedziczył po ojcu Stanisław Narcyz Dunin-Borkowski (1818-1884), żonaty z Adelą von Larisch und Gross-Nimsdorf, a w 1878 roku majątek przejęła ich córka Jadwiga, żona Jana Popiela herbu Sulima⁶. W roku 1878 tutejszy folwark o powierzchni 788 mórg został oddzielony od dóbr skierbieszowskich i sprzedany wraz z Suchodębiem, Majdanem Skierbieszowskim i Skierbieszowem Faustynowi Mościckiemu, synowi Walentego, żonatemu ze Stefanią Bojanowską. Pięć lat później dobra o powierzchni 788 mórg i 165 sążni kupił Michał Joszt, syn Jerzego. Z czasem jednak gospodarka w tym folwarku zaczęła podupadać i dobra były zadłużane. Z tego względu w 1912 roku dobra zostały częściowo rozparcelowane na 12 części, które oddano za zaciągnięte długi⁷. Pozostał jednak niewielki folwark o powierzchni 127 ha, który w 1929 roku posiadał Stanisław Morszczyna⁸.

Podhuszczka była niewielką wsią i pod koniec XIX wieku liczyła 3 domy dworskie i 7 włościańskich oraz 89 mieszkańców, w tym 68 katolików i 21 prawosławnych. Włościanie posiadali zaledwie 83 morgi ziemi⁹. Według spisu z 1921 roku wieś liczyła 13 domów i 96 mieszkańców, w tym 6 Ukraińców, natomiast kolonia miała 10 domów i 80 mieszkańców, w tym 3 Ukraińców¹⁰. W latach 1923-1926 istniała we wsi 1-klasowa szkoła powszechna, która mieściła się w wynajętym od gospodarzy pomieszczeniu. W szkole tej uczyła Katarzyna Sendecka. Później szkołę zlikwidowano, a dzieci skierowano do szkoły w Skierbieszowie¹¹.

Tragiczne wydarzenia niemieckiej okupacji nie ominęły także Podhuszczki. Już 25 listopada 1941 roku Niemcy wysiedlili wieś¹². Polacy zostali przewiezieni do Teptiukowa w powiecie hrubieszowskim. Po wojnie ludność z powrotem zasiedliła gospodarstwa. W 1949 roku wieś liczyła 149 mieszkańców¹³. W 1962 roku Podhuszczka została zelektryfikowana, a trzy lata później zbudowano tutaj utwardzoną drogę na kierunku Skierbieszów-Kalinówka¹⁴.

Obecnie jest to niewielka miejscowość. Na początku 2009 roku w Podhuszczce mieszkały 162 osoby.