Skierbieszowski Park Krajobrazowy

---

      Skierbieszowski Park Krajobrazowy został utworzony w 1995 roku i zajmuje powierzchnię 35 488 ha. Park jest położony na terenie gmin: Skierbieszów, Izbica, Kraśniczyn, Krasnystaw, Grabowiec, Miączyn, Sitno, Stary Zamość. Park został utworzony celem ochrony jednego z najciekawszych pod względem krajobrazowym mezoregionów wschodniej Polski - Działów Grabowieckich. Główny zarys rzeźby terenów Parku jak i całej Wyżyny Lubelskiej ukształtowany został jeszcze w trzeciorzędzie, kiedy nastąpiło posarmackie dźwignięcie z dna morza. Całość obszarów Parku cechuje falisto - pagórkowata rzeźba. Najwyższe wzgórza sięgają wysokości ponad 311 metrów n.p.m. i osiągają ok. 100 m wysokości względnej. Nie mają jednak charakteru wzgórz wyspowych, są to raczej łagodne wypukłości prawdopodobnie kumulacyjnie podwyższone. Materiałem budującym są skały kredowe i opoka dosyć odporna na wietrzenie i denudację, pokryte warstwą lessu o różnej grubości. Less pokrywa prawie całą powierzchnię Działów Grabowieckich. Podatny na spływy pod działaniem wody sprzyja procesom erozji, która obok spękań skały wapiennej podłoża, jej zmiennej twardości, wietrzenia, procesów denudacji i soliflukcji w przeszłości jest czynnikiem kształtującym rzeźbę tego terenu. Działalność ta zaznacza się już na kilkustopniowych skłonach, które występują jednak na małej powierzchni Parku. Większość terenu wykazuje małe skłony, gdzie nie zachodzą zmywy takie, które tworzyłyby nowe formy rzeźby terenu.
W terenach Parku wyróżnić można trzy poziomy zrównań:
- wierzchowinowy poziom wyżynny - położony powyżej 270 metrów n.p.m.,
- średni poziom wyżynny - między poziomicami 270 - 220 metrów n.p.m.,
- najniższy w położeniu - poniżej 220 metrów n.p.m.
             Pasma wzgórz na terenie Parku są rozdzielone dwiema szerokimi dolinami dopływów Wieprza: Wolicy i Wojsławki. Park wyróżnia interesująca szata roslinna. Lasy stanowią ok. 20% powierzchni parku, ale odznacza je bogactwo i różnorodność gatunkow. W Parku jest pięć rezerwatow przyrody: Broczówka, Łaziska, Pańska Dolina, Sulmice, Głęboka Dolina, Zabytów, kilka użytków ekologicznych, które obejmują m.in. jezioro koło Kraśniczyna, systemy wąwozów pod Anielpolem i Brzezinami oraz kilkanaście pomników przyrody z których wiekszość to okazałe drzewa i ich zgrupowania. W Parku jest wiele cenych zabytków architektury, na przykład: Kościół w Skierbieszowie (XVII w.), w Bończy (XVI w.) i Surhowie (XIX w.), otoczone parkami zespoły pałacowe i dworskie w Kalinówce (XIX w.), Łaziskach (XX w.), Surhowie (XIX w.), park podworski w Hajownikach, zajazd w Kraśniczynie, karczma w Czajkach, zespół zabytkowych zabudowań we wsi Brzeziny oraz grodziska w Skierbieszowie i Orłowie Murowanym.